“Тіл – достықтың алтын көпірі”
5 қыркүйек – Қазақстан халқы тілдері күні мерекесі 1998 жылдан бастап 22 қыркүйекте атап өтілетін мереке, 2017 жылы Үкіметтің «Қазақстан Республикасында мереке күндер тізбесін бекіту туралы» қаулысымен 5 қыркүйекке ауыстырылған. Атаулы датаның өзгеру себебі – Алаш арысы, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының туған күнімен байланысты. Ахмет Байтұрсынұлы –қазақ ғылымы тарихында ұлттық әліпби жасап, жаңа емле, төте жазу, араб графикасы сынды жаңа үлгі ұсынған реформатор.
Янсон, Торе
Тіл тарихы : Торе Янсон. — Астана : «Ұлттық аударма бюросы» қоғамдық қоры, 2019. — 244 бет.
Бұл кітапта ежелгі дүниеден тартып, уақыт ағысына ілесе отырып, бүгінгі күнді көктей өтіп, алыс болашаққа шолу жасайтын тілдердің жалпы даму тарихы баяндалады. Тілдер қалай қалыптасып, қалай жойылады, олардың тағдыры неліктен әрқилы деген мәселе, түптеп келгенде, тілдерді қолданатын халықтың тіршілігімен тікелей байланысты. Былайша айтқанда, тіл мен тарих – бір-бірімен сабақтаса байланысқан егіз құбылыс. Демек, тарихи оқиғалар да халықтың сөйлеу тіліне байланысты өрбиді. Бұл еңбекте тілдің тарихтағы рөлін көрсету үшін, әлемдегі тілдерге қатысты үлкен мәселелермен қатар, көпшілікке көп белгілі емес, қалтарыста қалып келген тақырыптар да қамтылған. Оқырман қытай, грек, араб, латын, ағылшын, испан, португал, мысыр, герман және славян тілдері тәрізді кең тараған ірі тілдермен қатар, африка тайпалары мен австралиялық бушмендер сөйлейтін хойсан және банту тобындағы ұсақ тілдердің пайда болу тарихы мен сыр-сипатына да қанық болады.
Магауин, М.
Азбука казахской истории: документальное повествование : научно-популярное издание / М. Магауин. – Алматы : Қазақстан, 1997. – 216 с. – ISBN 5-615-01803-8. – Текст : непосредственный
Фромкин, Виктория.
Тіл біліміне кіріспе : оқулық студенттерге арналған: ағылшын тілінен аударма / В. Фромкин, Р. Родман, Н. Хайамс. – 10-басылым. – Астана : “Ұлттық аударма бюросы” қоғамдық қоры, 2018. – 608 бет. – (Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық). – Загл. обл. : Тіл біліміне кіріспе = An Introduction to Language: international edition. – ISBN 978-601-7943-11-0. – Текст : непосредственный.
Пинкер Стивен
Тіл – инстинкт. -Алматы: «Ұлттық аударма бюросы» қоғамдық қоры, 2019 жыл. – 386 бет.
Гарвард университетінід профессоры Стивен Пинкер – ғылыми зерттеулері мен еңбектері үшін түрлі марапаттар мен сыйлықтарға ие болған әлемге танымал ғалым. Зерттеушінің «Тіл – инстинкт» атты бүл кітабы қоғамда қызығушылық тудырғаны үшін Америка психология қауымдастығының және Америка лингвистика үйымының сыйлығымен марапатталған.
Бұл классикалық еңбек көпшілік ойындағы тілге қатысты сан түрлі сұраққа жауап береді. Зерттеуші тіл ғылымы саласындағы тіл мен сананың байланысы туралы соны жаңалықтар мен ғылыми ортаның соңғы жетістіктерін талдап, тілдің қызметі қалай жүзеге асатынын, баланың тілді қалай үйренетінін мысалдар арқылы егжей-тегжейлі түсіндіріп, дәлелді де нақты тұжырымдар жасайды.
Оқулық жоғары оқу орындары студенттеріне, тіл біліміне және психологияға қызығушы көпшілікке арналған.
Қазақ тілі: Оқу құралы. Жоғары оқу орындары экономикалық факультеттерінің орыс бөлімдерінін студенттеріне арналған. – Алматы: Экономика, 2010. – 376 б.
Басты мақсат студенттердің сауатгы кәсіби тілін дамыту болғандықтан, оқу құралында сездік қорды кебейту мақсатында сөздікпен толықтырылған мәтіндермен жұмыс берілген.
Аталмьіш еңбек жоғары оқу орындарының экономика факультетінің орыс тілді студенттері мен қазақтілін өз бетімен үйренушілерге арналған.
Серғалиев М.
ТІЛІМ МЕНІҢ – ТІНІМ МЕНІҢ: Мақалалар, баяндамалар. / Құрастырушы: Қ. Сарекенова/ М.Серғалиев -Алматы: Сардар, 2013, – 392 бет.
Жинақта белгілі тілші – ғалым, ұстаз М.Серғалиевтің жарты ғасырда ғылыми және мерзімді баспасөз беттерінде жарияланған мақалаларының, жасалған баяндамаларының таңдаулылары топтастырылған.
Кітаптағы материалдар жүйелі төрт бөлімнен тұрады: мемлекеттік тіл мәселелері; тіл мәдениеті және терминология; қазақ тілін зерттеушілер; шағын пікірлер. Алғашқы үш бөлімнің мазмұны атауларынан білініп тұрған болар, ал төртінші бөлімде қазақ тіл білімінің әртүрлі салаларына жазылған кітаптарға осы жинақ авторының пікірлері енгізілген.
Кітап филология факультеті студенттері мен магистранттарына ізденуші ғалымдарға, сонымен қатар тіл, жайына бей-жай қарамайтын тілсүйер қауымға арналады.
Түркі әліпбиі : қазақша жазу емлесі / Қазақстан Республикасы ғылым және білім министрлігі, Р. Сүлейменов атындағы шығыстану институты ; құрас. Ә. Ибатов. – Алматы : Арыс, 2000. – 118 с.
БҮРКІТ О
Түркітану: Лекциялар желісі. Оқу құралы. 2-ші басылым.
— Алматы: “Арыс” баспасы, 2003. — 140 бет.
Оқырман назарына ұсынылып отырған оқу құралы жоғары мектептің қазақ филологиясы факультетгерінде “Түркітануға кіріспе” курсы бойынша оқылатын лекциялар желісі негізінде жазылды. Оқу құралы түркі тілдерінің қалыптасу және даму, зерттелу және топтастырылу мәселелерін қамтиды.
Оқу құралы студенттерге, түркітану мәселелерімен айналысатын оқыту- шылар мен мұғалімдерге және түркі халықтарының тарихи даму жолын тануға талаптанған оқыр.ман қауымға арналған.
Түріктер ( Тужиө). Жыужәндар. Құраст. Қ. Салғараұлы. —Алматы: « Санат», 1999. — 314 бет.
Бұл жинаққа көне қытайдың бес әулеттік шежіресі мен «Дзы джы Туң жиән» атты жалпы тарихындағы ортағасырлық түріктер мен жыужәндар- дың тарихына қатысты материалдар енген. Қазақ тіліне тұңғыш рет аударылып, оқырмандарға ұсынылып отырған бұл деректердің бізге таныс бұрынғы орыс тіліндегі тәржімасынан біраз өзгешелігі бар. «Дзы джы Туң-жиән» деректері түгелдей жаңадан аударылып отыр.
Халқымыздың негізін құруға қатысқан байырғы тұріктер мен жыу- жәндардын тарихының белгілі бір кезеңінен бағалы да нақты деректер бе- ретін бұл жинактын маман зерттеушілермен бірге төл тарихын тануға ұмтылған кез келген оқырманнын колынан түспес құнды кітабы болары анық. Жинақтың тағы бір артыкшылығы түпнүсқа дереккөздерінің каз-қалпында ксерокөшірмеге түсіріліп, окырмандарға ұсынылуында деп білеміз.
Кітап тарихшыларға, зерттеушілер мен жоғары оқу орнының студенттеріне, сондай-ак көпшілік оқырманға арналған.
Попова И.Н.
Французский язык: учебник для I курса институтов и фaкультетов иностранных языков / И.Н. Попова, Ж.А. Казакова, Г.М. Ковальчук. — 10-е изд., испр. и перераб. — М., 1997. —
Настоящий учебник выдержал 9 изданий и является стабильным учебником для начинающих изучать французский язык. Его цель — выработать навыки правильного произношения, дать определенные знания лексики и грамматики, на¬учить писать и говорить в пределах пройденной тематики. Достоинство учебника — большая повторяемость лексики, наличие целового ряда целенаправленных тренировочных и творческих упражнений.
В 10-м издании (9-е — 1991) заменен ряд текстов, переработаны и расши-рены словарь и комментарии всех уроков, перераспределен грамматический материал, переработана и расширена система упражнений.
Голованова И. А., Петренко О. Е.
Деловой французский? Это не так трудно! Учеб, по фр. яз. Для учащихся ст. кл. общеобразоват. учреждений. В 2 ч. Ч. 1.— М.: Просвещение, 1997,—208 с.:
«Деловой французский? Это не так трудно!» — один из первых учебных курсов делового французского языка для старшеклассников, студентов, для всех тех, кто изучает экономику, банковское дело, внешнеторговую деятельность.
Этот курс состоит из 2-х частей. Первая часть учебного курса знакомит учащихся с основами экономики Франции, дает необходимую деловую лексику, формирует практические умения в области деловой переписки.
Бонк, Наталья Александровна
Английский шаг за шагом : Часть 1 / Н.А. Бонк, И.И. Левина, И.А. Бонк. — Москва: Эксмо, 2015. — 576 с. + СВ. — (Бонк Н. А. Английский язык).
Это классическое учебное пособие в двух частях — настольная книга нескольких поколений изучающих английский язык. В нем вы найдете последовательно выстроенный курс английской грамматики и множество упражнений для отработки пройденного, полезную лексику и жизненные диалоги, необходимые сведения об английской фонетике. Начитанный носителями языкадиск поможетразвить навыки аудирования и поработать с произноше- нием. Все упражнения снабжены ключами.
Обучение по учебнику рассчитано на 1 или 2 года. К концу занятий учащиеся овладеют английским на уровне уверенных пользователей (уровень В1 по общеевропейской шкале языковых компетенций): освоят базовый курс английской грамматики и 1200 лексических единиц, приобретут навыки свободного общения.
Пособие предназначено для широкого круга лиц, изучающих английский язык самостоятельно или с преподавателем. Оно подойдет как тем, кто изучает язык «с нуля», так и тем, кто хочет результативно повторить базовый курс английского.
Кацман Н.Л., Покровская З.А.
Латинский язык: Учеб, для вузов. — 5-е изд. М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 1999. — 456 с.
17 разделов учебника включают сведения по фонетике и грамматике латинского языка (в сопоставлении с русским, немецким, английским и французским языками), упражнения, тексты с методическими рекомендациями по их анализу и переводу на русский язык и лексический минимум. После разделов 5,12 и 17 помещены контрольные работы. Включены методические указания по организации самостоятельной работы студентов, хрестоматия латинских адаптированных текстов и латинско-русский словарь.
Для студентов гуманитарных факультетов вузов.
Пашов, П.
Болгарский язык: учебник для иностранцев : учебник / П. Пашов, Х. Пырвев, В. Радева. – 2-е изд. – София : Наука и искусство, 1989. – 494 с. – .
Учебник по болгарскому языку для иностранцев составлен традиционном классическом стиле преподавания языка, проверенном постановками в современной практике. Он включает словообразование и словарное богатство языка, особое внимание уделяется лексическим упражнениям, а грамматический материал представлен таблицами и лексико-грамматическими структурами для его практического усвоения. Внимание уделяется тем вопросам, которые являются важными для иностранцев, изучающих болгарский язык.
В первую часть входят разделы „Фонетика”, „Морфология”, и „Синтаксис”, а во вторую — произведения болгарской художественной литературы.
Учебник предназначен для круглогодичного курса преподавания болгарского языка в иноязычной среде, но его можно использовать и для самостоятельного изуче- ния языка. В конце имеется словарь, включающий лексический материал первой части.
Издание является удачной попыткой создания универсального пособия широкого профиля, дающего возможность самому широкому кругу читателей изучать болгарский язык.
Әлібаева Н., Ахметова Б.
Неміс тілі (ауызекі тілді дамыту): Оқу құралы. 2-басылым. – Астана: Фолиант, 2011. – 224 бет.
Оқулықта негізінен ауызекі тілді дамытуға арналған тақырыптар қамтылған. Соның ішінде «Танысу», «Жанұя», «Менің жұмыс күнім», «Оқу», «Киім», «Сауда», «Дәрігерде», «Спорт», «Салауатты өмір салты», «Қазақстан», «Германия» тақырыптары толық ашылған. Оқу құралы колледж студенттеріне, соның ішінде неміс тілін жалғастырып оқитын қазақ топтарына арналған.
Кан Г. В.
Корейцы Казахстана: Ист. очерк.— Алматы: Казахстан, 1994.— С. 240 + 8 с. илл.
Книга посвящена исследованию одного из «белых пятен» в истории Казахстана — насильственному, массовому переселению корейцев из Дальневосточного края. В ней на основе архивных материалов, в том числе и тех, которые до последнего времени оставались засекреченными, рассказывается о прибытии в Казахстан переселенцев, их расселении, прижива¬нии на новых местах. Показано, как, несмотря на условия тоталитарного режима, корейцам удалось выжить и сохранить свой облик, творческий потенциал.
Книга предназначена для широкого круга читателей, всем, кто интересуется проблемами современной истории Казахстана.
Мақалалар
Тіл ғұмыры ұлт ғұмыры
Тіл үлкен саясаттың құралы